خارجه ، مجوز عبور درخواست كرد . 9 * نامهء محبوسين بلشويكى قزوين به رئيس اداره نظميه سى و چهار نفر محبوسين بلشويكى ، هفت نفر مسلمان و بيست و هشت نفر روس كه نيروهاى انگليسى در هنگام تخليه قزوين ، آنان را به نظميه تحويل داده بودند ، 10 با ارسال نامه‌اى به رياست كل تشكيلات نظميه قزوين تقاضا كردند ، وضعيت آنان را مشخص نمايند يا در غير اين صورت به آنان اجازه داده شود ، عريضه‌اى به سفارت روس در تهران بنويسند . 11 * جلوگيرى از ورود مسافرين به افغانستان معتصم السلطنه كارگزار خراسان ، از مشهد به وزارت امور خارجه گزارش داد : مأمورين سرحدى افغانستان چند نفر از مسافرين ايرانى را به خاك افغانستان راه نداده و به ايران بازگردانده‌اند . 12 كه اين مسئله باعث ايجاد مشكلاتى براى مسافرين شده است . معتصم السلطنه از وزير امور خارجه خواست هرچه زودتر تصميمى در اين‌باره اتخاذ شود . 13

--> ( 1 ) . « محمد على سديد السلطنه كبابى مينابى بندرعباسى » فرزند حاجى « احمد خان سرتيپ كبابى مينابى بندرعباسى » ، امير پنجه و داراى لقب سرهنگى ، در سال 1249 ش ، در بغداد متولد شد . صرف و نحو را نزد سيد جواد مجتهد يزدى و حاج شيخ عبد اللّه امام‌جمعه بوشهرى و عروض و بديع را نزد ميرزا حسين اهرمى بوشهرى و محمد حسين كبكانى و علوم جغرافيا و فيزيك را نزد سيد جمال الدين اسدآبادى در بوشهر فراگرفت و شش ماه در مدرسه انگليسىها در بوشهر زبان انگليسى آموخت . خدمات ادارى و ديوانى و دولتى سديد السلطنه عموما در خليج‌فارس بود و به مشاغل مختلفى پرداخت . از قبيل رياست تذكرهء خليج‌فارس در سال 1317 ق ، كفالت كارگزارى بنادر در سال 1318 ق ، كارگزارى دولت روسيه تزارى در بندر لنگه ، وكالت كنسولگرى دولت روسيه در بندرعباس ، معاونت حكومت بنادر جنوب و حكومت بندر لنگه ، وكالت كنسولگرى دولت فرانسه و . . . . سديد السلطنه از دربار مظفر الدين شاه قاجار لقب عمدة الامرا با درجه سرهنگى گرفت . از دربار تزارى مسكو نشان « سنت آنا » و از دولت فرانسه نشان « پالم آكادميك » گرفت . « سديد السلطنه » شعر نيز مىسرود و اهل تحقيق و تتبع نيز بود . از او آثارى نيز به‌جا مانده است . سديد السلطنه سرانجام در 14 مرداد 1320 ش ، در بندرعباس درگذشت . ( زندگينامه رجال و مشاهير ايران ، ج 4 ، ص 41 - 36 ) . ( 2 ) . گزارش كارگزارى بندرعباس به كارگزارى كل بنادر خليج‌فارس و عربستان ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 49 ، پ 14 ، ص 76 . ( 3 ) . مراسله وزارت خارجه به سفارت روسيه ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 35 ، ص 20 . ( 4 ) . جزيره هنگام در خليج‌فارس قرار دارد كه مدتى محل نگهدارى زندانيان سياسى انگليسىها بود . برخى از زندانيان هند و بين النهرين نيز در آن جزيره نگاهدارى مىشدند . ( 5 ) . در آن زمان جزيره هنگام كه متعلق به ايران بود در تسلط كامل انگليسىها قرار داشت و همينطور بين النهرين ، كه بغداد نيز در آن منطقه ( عراق كنونى ) تحت سلطه نظاميان انگليسى بود . ( 6 ) . تلگراف سديد السلطنه كارگزار بندرعباس به كارگزارى كل بنادر ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 49 ، پ 30 ، ص 1 . ( 7 ) . تلگراف وزارت خارجه به سفارت ايران در مسكو ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 15 ، پ 2 ، ص 48 . ( 8 ) . پس از پيگيرى وزارت امور خارجه و مذاكره با حكومت‌نظامى تهران در اين خصوص ، حكومت‌نظامى تهران پاسخ داد ، صدور مجوز عبور در شب به‌جز براى مقامات رسمى و معروفين ، مستلزم الصاق عكس مىباشد . حكومت‌نظامى تهران وعده داد براى كاركنان سفارت روسيه نيز در صورت تهيه و ارسال عكس ، كارت عبور شبانه صادر شود . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 26 ، پ 8 ، ص 14 ) . ( 9 ) . مراسله حكومت‌نظامى تهران به وزير خارجه ، 26 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 26 ، پ 8 ، ص 16 . ( 10 ) . از اين سى و چهار نفر ، سى و دو نفر به اقرار خودشان در جنگ اسير شده و دو نفر ديگر به نام‌هاى الكساندر راشكر و ايوان ميخائيل‌اف با اسلحه تسليم شده بودند . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 29 ، پ 3 ، ص 5 ) . ( 11 ) . سواد مشروحه اداره نظميه قزوين به ادارهء حكومت‌نظامى تهران ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 29 ، پ 37 و 36 . ( 12 ) . جلوگيرى از ورود مسافرين به خاك افغانستان به دليل وضع قوانين جديد از سوى حكومت هرات بود ( ن . ك : خبر 8 / 3 / 1300 ) . ( 13 ) . تلگراف معتصم السلطنه به وزارت خارجه ، 21 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 69 ، پ 11 ، ص 2 .